Opvattingen hebben gevolgen

Victor Frankl zat tijdens de Tweede Wereldoorlog opgesloten in de concentratiekampen van Auschwitz en Dachau. Als Joodse professor in de neurologie en psychiatrie werd hij wereldwijd bekend door zijn boek ‘De zin van het bestaan’, waarvan al meer dan 8 miljoen exemplaren verkocht zijn.

Daarin ontvouwt hij de kern van zijn filosofie, die logotherapie wordt genoemd – dat de meest fundamentele drijfveer van de mens het zoeken naar de zin van het leven is. Hij ontdekte door de verschrikkingen van de kampen dat een mens bijna ieder ‘hoe’ kan verdragen als hij ook een ‘waarom’ heeft. Onlangs werd ik geraakt door dit citaat:

‘Ik ben er absoluut van overtuigd dat de plannen voor gaskamers in Auschwitz, Treblinka en Majdanek uiteindelijk niet hun oorsprong hadden in een of ander ministerie in Berlijn, maar eerder achter de bureaus en in de collegezalen van nihilistische wetenschappers en filosofen’ (‘Victor Frankl, 90: Een interview,’ in First Things, April 1995, pag. 41).

Met andere woorden: het beeld dat je van de werkelijkheid hebt, kan zegenrijke of juist verwoestende gevolgen hebben. Menselijk gedrag – goed of slecht – komt niet zomaar uit de lucht vallen. Het komt voort uit de heersende opvattingen over de werkelijkheid, die in het hart wortelschieten en goede of kwade vruchten voortbrengen.

Ook de Bijbel leert dat opvattingen gevolgen kunnen hebben, bijvoorbeeld in deze tekst: 'Want alles wat eertijds geschreven is, is tot onze onderwijzing eerder geschreven, opdat wij in de weg van volharding en vertroosting door de Schriften de hoop zouden behouden’ (Romeinen 15:4). De opvattingen die de Bijbel presenteert, brengen hoop voort.

Paulus zegt ook: ‘Het einddoel nu van het gebod is liefde.’ (1 Timotheüs 1:5). De opvattingen die door de wet van God tot ons komen, brengen als het goed is liefde teweeg.

Hoop en liefde komen niet uit de lucht vallen. Ze komen voort uit het beeld van de werkelijkheid dat oprijst uit Gods Woord.

Een andere manier waarop de Bijbel laat zien dat opvattingen gevolgen hebben in de praktijk van het leven, is door woorden als ‘daarom’, ‘dan’ en ‘dus’ te gebruiken.

Neem nu deze teksten: ‘Wij dan, gerechtvaardigd uit het geloof, hebben vrede bij God door onze Heere Jezus Christus’ (Romeinen 5:1). ‘Dus is er nu geen verdoemenis voor hen die in Christus Jezus zijn, die niet naar het vlees wandelen, maar naar de Geest’ (Romeinen 8:1). ‘Wees dan niet bezorgd over de dag van morgen’ (Mattheüs 6:34)

Als we uit de kracht van deze teksten willen leven, moeten we gegrepen zijn door het beeld van de werkelijkheid dat eraan voorafgaat.