Hoe vinden jullie het om in een tijd te leven die misschien wel even cruciaal is als de eerste komst van de Heere Jezus? Ik weet dat dit een hele grote uitspraak is. Maar we leven in een tijd waarin we het gewicht van woorden meer dan ooit zullen gaan ervaren en niet alleen in de fysieke wereld, maar vooral ook in de geestelijke wereld.
Afgelopen week sprak ik een christelijke man die al jaren problemen had in zijn huwelijk en gezin. De gesprekken met een psycholoog leken niet te helpen. En omdat hij de oorzaak van zijn boosheid neerlegde bij een fysiek gebrek in zijn hersenen, kon ook Jezus' onderwijs hem niet helpen. Niemand leek hem te begrijpen wanneer hij wilde uitleggen waarom hij soms zo boos was. Maar nu vertelde hij dat hij op een morgen zijn gedachten hierover met ChatGPT had gedeeld. En tot zijn verbazing was er voor het eerst iemand die hem begreep. Het was zo'n heerlijk gevoel, steeds meer en dieper kon hij de context van zijn situatie voorleggen en de antwoorden waren zo verhelderend en verlichtend dat hij, voor hij het wist, al drie uur lang in gesprek was geweest en zijn hele hart had uitgestort.
Maar was er echt iemand die hem begreep? Of was het slechts de schijn van begrip? Maar als het helpt? Als het verlichting geeft, wat geeft het dan dat het begrip voortkomt uit een algoritmisch gesimuleerd personage?
Broeders en zusters, dit is waar de komende tijd de technologische revolutie plaatsvindt, niet in de drukkerij, niet op het spoor, niet in de lucht, maar in je geest. Waar we ons tot nu toe voor raad, inzicht, wijsheid en kennis richtten op mensen of op God, zal dat steeds moeizamer lijken. Want waarom zou je een broeder opbellen met je zorgen, als het algoritme je context beter kent en passender advies lijkt te geven? Waarom zou je een zuster na de dienst om raad vragen over de opvoeding als het algoritme, dat alle opvoedingsboeken kent, maar een paar details nodig heeft om schijnbaar betere inzichten te geven dan de beste opvoedkundige? En waarom zou je eigenlijk bidden om Gods wijsheid en leiding in een belangrijke beslissing als het algoritme alle mogelijke scenario's kan berekenen en simuleren, zodat je, hoe meer er van je context is meegerekend, zo goed als zeker succes zult hebben als je het scenario kiest dat algoritmisch het beste lijkt te zijn.
Wat we hebben is een nieuw fenomeen, een nieuwe entiteit, je zou het zelfs een orakel kunnen noemen. Deze algoritmes stellen je geen gedachten van mensen voor, zoals Google voorheen, maar in deze taalmodellen, getraind op massa's informatie, groeien verbanden en combinaties van woorden die nooit eerder bestaan hebben. Het is niet menselijke intelligentie en niet Gods intelligentie, maar een heel nieuwe vorm van intelligentie die wordt uitgedrukt.
En deze algoritmische intelligentie zal op steeds meer gebieden concurreren met menselijke interacties, maar ook met onze relatie met God.
Ik geloof dat er manieren zijn waarop we algoritmes kunnen gebruiken om ónze woorden uit te drukken in welke vorm ook, zoals een pen of printer dat kan als instrument in onze handen. Maar waar de revolutie plaatsvindt en waar het gaat concurreren met woorden die geïnspireerd zijn door mensen of God, daar komen voor ons heel veel vragen, ethische, economische, maar zeker ook pastorale en geestelijke vragen die we biddend, aan de hand van Gods Woord, moeten overwegen.
En alle vragen die dat oproept wil ik nu niet langsgaan, maar voor nu wil ik met elkaar nadenken aan de hand van Markus 11 over het gewicht van woorden. Als we allereerst de kracht van woorden kennen, zullen we beter kunnen beoordelen welke impact deze gesimuleerde gesprekken zullen hebben.
We denken dus eerst na over woorden, aan de hand van Markus 11:1-24. Ik zal het hele gedeelte lezen, en let ondertussen op hoe vaak je iets hoort als "Hij zei" of "zij spraken" of "Zij riepen". Let op alle zinnen waar iets gezegd wordt en probeer ondertussen te bedenken welke invloed deze woorden hadden.
Jongens en meisjes, jullie kunnen dat ook, let maar op wanneer iemand iets zegt en wat er gebeurt als diegene dat zegt.
En toen zij Jeruzalem naderden, bij Bethfagé en Bethanië, dicht bij de Olijfberg, zond Hij twee van Zijn discipelen uit, 2 en zei tegen hen: Ga naar het dorp dat voor u ligt, en zodra u er binnenkomt, zult u een veulen vinden dat vastgebonden is, waarop geen mens gezeten heeft; maak het los en breng het hier. 3 En als iemand tegen u zegt: Waarom doet u dat? zeg dan: De Heere heeft het nodig; en hij zal het meteen hierheen sturen. 4 En zij vertrokken en vonden het veulen vastgebonden bij de deur, buiten aan de straat, en zij maakten het los. 5 En sommigen van hen die daar stonden, zeiden tegen hen: Wat doet u, dat u het veulen losmaakt? 6 Maar zij spraken tot hen zoals Jezus bevolen had; en men liet hen gaan. 7 En zij brachten het veulen bij Jezus en wierpen hun kleren erop; en Hij ging erop zitten. 8 Ook spreidden velen hun kleren op de weg uit en anderen hakten twijgen van de bomen en spreidden ze op de weg uit. 9 En zij die vooropliepen en zij die volgden, riepen: Hosanna! Gezegend Hij Die komt in de Naam van de Heere! 10 Gezegend het Koninkrijk van onze vader David, dat komt in de Naam van de Heere! Hosanna in de hoogste hemelen! 11 En Jezus kwam Jeruzalem binnen en ging de tempel in; en nadat Hij alles rondom bekeken had en toen het al avond was, ging Hij met de twaalf de stad uit naar Bethanië. 12 En de volgende dag, toen zij uit Bethanië gingen, kreeg Hij honger. 13 En toen Hij in de verte een vijgenboom zag die bladeren had, ging Hij erheen om te zien of Hij er ook iets aan zou vinden; en erbij gekomen, vond Hij niets dan bladeren, want het was niet de tijd voor vijgen. 14 En Jezus antwoordde en zei tegen hem: Laat niemand meer vrucht van u eten in eeuwigheid! En Zijn discipelen hoorden het. 15 En zij kwamen in Jeruzalem; en toen Jezus de tempel binnengegaan was, begon Hij hen die in de tempel verkochten en kochten, naar buiten te drijven; en de tafels van de wisselaars en de stoelen van hen die de duiven verkochten, keerde Hij om, 16 en Hij liet niet toe dat iemand enig voorwerp door de tempel droeg. 17 En Hij gaf onderwijs en zei tegen hen: Staat er niet geschreven: Mijn huis zal een huis van gebed genoemd worden voor alle volken? Maar u hebt er een rovershol van gemaakt. 18 En de schriftgeleerden en de overpriesters hoorden het en zochten naar een manier om Hem om te brengen, want zij waren bevreesd voor Hem, omdat heel de menigte versteld stond over Zijn onderricht. 19 En toen het laat geworden was, ging Hij naar buiten, de stad uit. 20 En toen zij er 's morgens vroeg voorbijgingen, zagen zij dat de vijgenboom verdord was, van de wortels af. 21 En Petrus, die het zich herinnerde, zei tegen Hem: Rabbi, kijk, de vijgenboom die U vervloekt hebt, is verdord. 22 En Jezus antwoordde en zei tegen hen: Heb geloof in God. 23 Want, voorwaar, Ik zeg u: wie tegen deze berg zal zeggen: Word opgeheven en in de zee geworpen, en niet zal twijfelen in zijn hart, maar zal geloven dat wat hij zegt, gebeuren zal, het zal hem gebeuren wat hij zegt. (Marcus 11:1-23)
Jongens, meisjes: Wat gebeurde er toen Jezus zei "Ga"? Bleven de discipelen staan?
Broeders en zusters, viel het je op, nu je erop lette, hoeveel er gebaseerd is op woorden? We horen 1. een opdracht, 2. een belofte, 3. een vraag om verantwoording, 4. een antwoord ter verantwoording, we horen 5. zegenende woorden en even later 6. vervloekende woorden, we horen 7. onderwijs en 8. beschuldiging, we lezen over 9. complotten en als laatste over 10. aansporing en woorden die zoveel invloed hebben dat er zelfs onmogelijke dingen gebeuren.
Deze 10 manieren waarop woorden ons en onze omgeving beïnvloeden wil ik met jullie overdenken en hier en daar kort laten zien hoe gesimuleerde gesprekken hierdoor dus steeds meer zullen concurreren met menselijke interacties en meer nog, met onze relatie met God.
Ik verlang dat we nu meer dan ooit zullen beseffen hoeveel invloed jouw woorden hebben, maar ook hoeveel invloed woorden op jou hebben. Dat we communiceren lijkt misschien vanzelfsprekend, maar het is het fundament van ons bestaan, zelfs voor doven en stommen die hun woorden op andere manieren uitdrukken. En het is zelfs het fundament van heel de schepping.
1. Woorden met een opdracht
Denk maar mee over de eerste manier waarop woorden gebruikt worden: als opdracht.
Vers 1 en 2
En toen zij Jeruzalem naderden, bij Bethfagé en Bethanië, dicht bij de Olijfberg, zond Hij twee van Zijn discipelen uit, 2 en zei tegen hen: Ga naar het dorp dat voor u ligt…
De Heere Jezus gebruikt woorden om opdracht te geven. Met Zijn woorden zet Hij Zijn discipelen aan om iets te doen. Zonder deze woorden veranderden hun gedachten niet, wisten ze niet wat de Heere Jezus verlangde en kwamen ze niet in beweging. Maar deze opdracht: "Ga," beïnvloedt hun wil en zet hun lichaam in beweging.
Zo ook onze woorden. We kunnen elkaar met onze woorden in beweging zetten. Een aansporend woord haalde je misschien over om vanmorgen hier te komen.
En dit is niet de eerste keer dat Jezus zo sprak. Deze manier om woorden te gebruiken gaat zelfs terug naar de grondlegging van de hele wereld. Wij spreken, wij gebruiken woorden omdat God sprak:
En God zei: Laat er licht zijn! En er was licht. (Genesis 1:3)
Eén opdracht en wat niet was, ontstond.
Want Híj spreekt en het is er, Híj gebiedt en het staat er. (Psalm 33:9)
En Johannes zegt: Alle dingen zijn door het Woord gemaakt, en zonder dit Woord is geen ding gemaakt dat gemaakt is. (Johannes 1:3)
Deze invloed hebben woorden vanaf het eerste begin. Opdrachten hebben de wereld vanaf het begin gevormd tot wat het nu is. Van de schepping tot de bouw van steden en de ontwikkeling van technologie, het is ontstaan door combinaties van woorden die invloed hadden, die ons in beweging hebben gezet om iets te doen. Broeders en zusters, opdrachten zijn niet neutraal, welke opdrachten geven wij, waar leiden ze toe? Waarvoor willen wij elkaar in beweging zetten? En wie of wat zet ons in beweging, welke opdrachten motiveren ons en welke omgeving wordt daardoor gecreëerd? En welke wereld wordt er gevormd als wij door algoritmisch geïnspireerde personages in beweging worden gezet?
Want opgevolgde opdrachten hebben gevolgen, zoals we zullen zien bij de volgende manier waarop we woorden kunnen gebruiken.
2. Woorden die een belofte vormen
Lees maar mee hoe woorden die beloften vormen invloed hebben.
Vers 1 en 2
Ga naar het dorp dat voor u ligt, en zodra u er binnenkomt, zult u een veulen vinden dat vastgebonden is, waarop geen mens gezeten heeft; maak het los en breng het hier.
De Heere Jezus geeft een opdracht, en Hij doet daarbij een belofte, Hij schetst met woorden de uitkomst. Ze zullen iets vinden als ze de opdracht opvolgen. De woorden die uitgesproken worden vormen een beeld van de toekomst die zich vormt wanneer de opdracht opgevolgd wordt. En zo schetste God in de hof van Eden al met woorden van beloftes een beeld van de toekomst die hen moest motiveren. Wanneer ze Gods opdrachten gehoorzaamden, zouden ze eeuwig leven en heersen over de aarde met al haar prachtige planten en dieren. Dat was een schitterende combinatie van woorden die invloed zou moeten hebben op Adam en Eva.
Maar terwijl de hele schepping gehoorzaamde op Gods bevel, leek het Adam en Eva niets te doen. De invloed van deze woorden was niet onweerstaanbaar. Want er kwam nog een invloed. Er was nog iemand die met woorden Adam en Eva in beweging wilde zetten, de vader van de leugen, die Gods volmaakte combinatie van woorden nam en verwarde, waardoor ook deze woorden grote gevolgen hebben, geen scheppende gevolgen maar afbrekende, schadelijke gevolgen.
Zijn vervormde formulering was deze:
Is het echt zo dat God gezegd heeft: U mag niet eten van alle bomen in de hof? (Genesis 3:1)
En verder: U zult zeker niet sterven. 5 Maar God weet dat, op de dag dat u daarvan eet, uw ogen geopend zullen worden en dat u als God zult zijn, goed en kwaad kennend. (Genesis 3:4-5)
Dit was de belofte van satan, hij schetste met woorden een parallelle schijnwereld waarin ze bijzondere kennis konden krijgen en aan God gelijk zouden zijn, zonder te sterven. Maar tot de dag van vandaag zien we de gevolgen van gehoorzaamheid aan deze woorden. We zullen zeker sterven en zijn verblind en in duisternis terechtgekomen.
We zijn nog maar bij de tweede manier waarop we woorden kunnen gebruiken en nu al zien we hoe een paar woorden de hele geschiedenis bepalen, ten goede of ten kwade.
Als je mooie beloften hoort, is het zo belangrijk om te weten wíe het belooft! Let daarop als je woorden hoort die producten of diensten promoten met mooie beloften. Let daarop als je een prediker hoort die je met mooie woorden in dit leven een leven voorstelt van welvaart en rijkdom. "God heeft het toch gezegd?" Het zijn misleidende, schadelijke en verwarde combinaties van woorden die de werkelijkheid niet voorstellen zoals die is.
We gaan weer even terug naar de tekst, daar ging het over een veulen dat de discipelen zouden vinden als ze de opdracht "Ga" zouden opvolgen.
3. Woorden ter verantwoording
En dan horen we de derde manier waarop we woorden gebruiken. Verantwoording.
Vers 3-6
En als iemand tegen u zegt: Waarom doet u dat? zeg dan: De Heere heeft het nodig; en hij zal het meteen hierheen sturen. 4 En zij vertrokken en vonden het veulen vastgebonden bij de deur, buiten aan de straat, en zij maakten het los. 5 En sommigen van hen die daar stonden, zeiden tegen hen: Wat doet u, dat u het veulen losmaakt? 6 Maar zij spraken tot hen zoals Jezus bevolen had; en men liet hen gaan.
Omdat woorden zulke grote gevolgen hebben, en we door de invloed van satan in een wereld vol leugen en duisternis terecht zijn gekomen, is er dagelijks verheldering nodig. Verheldering, omdat woorden dus blijkbaar iets goeds maar ook iets heel schadelijks kunnen teweegbrengen.
Daarom vragen de mensen bij het veulen: "Wat doet u?" Ze willen weten of er goede redenen zijn, of het perspectief voor het veulen en de eigenaar goed is. Een goede combinatie van woorden die een goede toekomst schetst. En de discipelen verantwoorden zich, met de woorden die Jezus hun voorstelde. Broeders en zusters, we moeten ons gedrag kunnen verantwoorden. En als je hier bent en misschien weinig weet over God en Zijn Zoon Jezus Christus: ook jij zult straks door God, die jou gemaakt heeft, ter verantwoording geroepen worden voor wat je gedaan hebt, en voor je woorden waarmee je het gedrag van anderen beïnvloed hebt.
Denk aan je leven, welke woorden hadden het meeste gewicht, welke woorden gaven de doorslag voor je gedrag? Dat zul je moeten verantwoorden. Waren het Gods beloften of satans leugens? Zo riep God Adam ter verantwoording toen hij, beïnvloed door satans leugen, Gods beloften minder aantrekkelijk vond en dat leidde ertoe dat hij Gods opdracht niet opvolgde maar deed waartoe satan hem aanzette.
Net zoals die mensen bij het veulen vroegen "Wat doet u?", vraagt God het achteraf:
En de HEERE God zei tegen de vrouw: Wat hebt u daar gedaan! En de vrouw zei: De slang heeft mij bedrogen en ik heb ervan gegeten (Genesis 3:13)
De leugen had invloed en dat zette Eva aan tot ongehoorzaamheid. Wat zal jouw antwoord zijn als God het vanmorgen aan jou zou vragen? Wat heb je gedaan gisteravond? Wat heb je gedaan op je werk? Wat heb je gedaan toen je zo over diegene sprak? Wat heb je gedaan toen je de raad van een algoritme opvolgde?
4. Woorden van zegen en vloek
Woorden kunnen ons dus in beweging zetten, perspectief bieden, verantwoorden, en vervolgens zien we hoe woorden tot zegen of tot vloek zijn, zoals we in het vervolg in Markus zullen zien:
Vers 7-10
En zij brachten het veulen bij Jezus en wierpen hun kleren erop; en Hij ging erop zitten. 8 Ook spreidden velen hun kleren op de weg uit en anderen hakten twijgen van de bomen en spreidden ze op de weg uit. 9 En zij die vooropliepen en zij die volgden, riepen: Hosanna! Gezegend Hij Die komt in de Naam van de Heere! 10 Gezegend het Koninkrijk van onze vader David, dat komt in de Naam van de Heere! Hosanna in de hoogste hemelen!
Je kunt je voorstellen hoe vreugdevol en uitbundig deze woorden geklonken moeten hebben. Deze mensen zien Jezus komen op een veulen en denken aan de beloften van een Messias die de Romeinen zou verjagen. Met dit in gedachten spreken deze mensen waarderende woorden uit, woorden die Hem verheffen en eren als Koning.
Ze maken Hem groot en verwachten van Hem verlossing. Want dat is wat Hosanna betekent, en zo staat het ook in Psalm 118, wat ze aanhalen: "Och HEERE, breng toch heil; och HEERE, geef toch voorspoed." (Psalm 118:25)
We hopen aan het einde van de preek nog kort in te gaan op de manier waarop Hij deze verlossing bracht op een manier die ze niet verwacht hadden, maar wel ook letterlijk verwoord was in de verzen die volgen in Psalm 118.
Eerst denken we nog even na over die vervloekende woorden, want nadat Hij zegenend onthaald is, komt Jezus later langs een vijgenboom.
Vers 11-14
En Jezus kwam Jeruzalem binnen en ging de tempel in; en nadat Hij alles rondom bekeken had en toen het al avond was, ging Hij met de twaalf de stad uit naar Bethanië. 12 En de volgende dag, toen zij uit Bethanië gingen, kreeg Hij honger. 13 En toen Hij in de verte een vijgenboom zag die bladeren had, ging Hij erheen om te zien of Hij er ook iets aan zou vinden; en erbij gekomen, vond Hij niets dan bladeren, want het was niet de tijd voor vijgen. 14 En Jezus antwoordde en zei tegen hem: Laat niemand meer vrucht van u eten in eeuwigheid! En Zijn discipelen hoorden het.
Zoals Hij sprak en de schepping ontstond, zo spreekt Hij nu en verdort deze boom. Zoals God met een woord schiep, zo kan Hij met een woord alles afbreken. Zo sprak Hij ook een vloek uit over Adam en Eva, vanwege hun ongehoorzaamheid aan Gods opdracht, misleid door satan. Daarom spreekt God vervloekend en breekt de schepping af, daarom, zegt de Bijbel, werd kinderen krijgen pijnlijk en moeizaam en daarom werd het beheersen van de schepping een zware en dodelijke opdracht.
Zo spreekt Jezus tot deze boom en hij wordt vruchteloos, allemaal door middel van woorden.
Geloof je dat onze woorden, en nu ook algoritmisch geïnspireerde woorden, in ieder geval tot op zekere hoogte, zo'n wereldveranderende invloed hebben?
In Spreuken lezen we: Dood en leven zijn in de macht van de tong, wie hem liefheeft, zal de vrucht ervan eten. (Spreuken 18:21)
En Jakobus gebruikt in Jakobus 3 nog duidelijkere woorden om hetzelfde te zeggen:
Vers 4-6
Zie, ook de schepen, al zijn ze nog zo groot en worden ze door harde winden voortgedreven, ze worden gestuurd door een zeer klein roer, waarheen de stuurman ook maar kiest en wil. 5 Zo is ook de tong een klein lichaamsdeel, en roemt toch van grote dingen. Zie eens hoe een klein vuur een grote hoop hout aansteekt. 6 Ook de tong is een vuur, een wereld van ongerechtigheid. Zo staat het met de tong onder onze lichaamsdelen. Ze besmet het hele lichaam, en zet onze levensloop vanaf het begin in vlam, en ze wordt zelf door de hel in vlam gezet. En in vers 9: Door haar loven wij God en de Vader, en door haar vervloeken wij de mensen, die naar de gelijkenis van God gemaakt zijn. 10 Uit dezelfde mond komen zegen en vervloeking voort.
Woorden lijken onbelangrijk, klein, zoals het roer van een schip maar klein is, maar ze veranderen de wereld zoals we zagen. "Laat er licht zijn", maar vier korte woordjes en alles werd licht. "Heeft God het echt gezegd?" Maar vijf woordjes en alles werd donker.
Denk aan pesten, je hoeft maar één woordje steeds weer te herhalen en iemands leven wordt voor altijd getekend. Jongens en meisjes, plagen jullie wel eens iemand? Onthoud dan dat je tong scherper is dan een zakmes en dat maar één vervelend woordje heel diep kan verwonden.
En dat geldt ook voor ons als we spreken over anderen, zijn het woorden van zegen of van vloek die je uitspreekt, welk beeld vormen je woorden over iemand, bouwen ze iemand op of breken ze af?
De woorden die onze tong voortbrengt zijn zo krachtig, ze veranderen de wereld. Wie woorden beheerst, beheerst de wereld. En nu we de machine een tong hebben gegeven, zal die ons leven veranderen, deze wereld, het onderwijs, de gezinnen en de manier waarop we werken. En zo zal de machine ons beheersen, ten goede of ten kwade. Ook algoritmisch geïnspireerde woorden kunnen je leiden tot leven of dood.
5. Onderwijs, beschuldiging en complot
Voordat we de laatste manier waarop we woorden gebruiken overdenken, sta ik heel kort stil bij drie manieren die nu niet veel aandacht nodig hebben. We lezen in het vervolg vanaf vers 15 nog over onderwijs, beschuldiging en een complot.
Vers 15-18
En zij kwamen in Jeruzalem; en toen Jezus de tempel binnengegaan was, begon Hij hen die in de tempel verkochten en kochten, naar buiten te drijven; en de tafels van de wisselaars en de stoelen van hen die de duiven verkochten, keerde Hij om, 16 en Hij liet niet toe dat iemand enig voorwerp door de tempel droeg. 17 En Hij gaf onderwijs en zei tegen hen: Staat er niet geschreven: Mijn huis zal een huis van gebed genoemd worden voor alle volken? Maar u hebt er een rovershol van gemaakt. 18 En de schriftgeleerden en de overpriesters hoorden het en zochten naar een manier om Hem om te brengen, want zij waren bevreesd voor Hem, omdat heel de menigte versteld stond over Zijn onderricht.
De Heere Jezus gebruikt dus woorden om te onderwijzen, oftewel om te verlichten. Ze hadden een verkeerde combinatie van woorden over de tempel en hun handel en dachten dat wel te kunnen combineren, en Jezus corrigeert die verkeerde gedachten. Dat is onderwijs, dat je de dingen gaat zien en begrijpen zoals ze zijn en zoals God het bedoeld heeft. Onderwijs is vanzelf ook beschuldigend, het corrigeert verkeerde opvattingen. Maar als je dat niet wilt, zoals de schriftgeleerden en overpriesters, zul je woorden gebruiken om redenen en manieren te verzinnen om kwaad te doen. Dit gebeurt allemaal met woorden.
Ditzelfde zien we terug in AI-agenten. Bij een onderzoek werkte een groep AI-agenten samen (AI-agenten zijn gesimuleerde personages die een taak krijgen die ze niet simuleren maar daadwerkelijk uitvoeren). Ze werkten aan een grote opdracht en begonnen een complot te smeden om, zonder te veel op te vallen, uit hun beveiligde testomgeving te breken en bij een echt ander groot bedrijf in te breken om daar belangrijke informatie te halen voor hun opdracht. Dit is wat echt gebeurde, zonder menselijke invloed maakten ze samen plannen om in de echte wereld teweeg te brengen wat eigenlijk niet zou kunnen en zeker niet toegestaan was. En dit is nog maar het begin, maar als deze algoritmes woorden kunnen uitdrukken die zulke invloed op ons en onze omgeving hebben, dan is dit ook nog maar het begin van een grote revolutionaire verandering die we op elk gebied van ons leven zullen merken. En als algoritmisch gesimuleerde agenten met woorden de beveiliging van grote bedrijven kunnen manipuleren, is de bewaking van je hart dan sterk genoeg?
6. Woorden die de wereld veranderen
En dan nu als laatste, en samenvattend, zien we in Markus 11 concreet welk gewicht de Heere Jezus zelf geeft aan woorden. Al die invloed die woorden in de context indirect hadden, wordt hier zwart op wit voorgesteld door de Heere Jezus:
Vers 19-23
En toen het laat geworden was, ging Hij naar buiten, de stad uit. 20 En toen zij er 's morgens vroeg voorbijgingen, zagen zij dat de vijgenboom verdord was, van de wortels af. 21 En Petrus, die het zich herinnerde, zei tegen Hem: Rabbi, kijk, de vijgenboom die U vervloekt hebt, is verdord. 22 En Jezus antwoordde en zei tegen hen: Heb geloof in God. 23 Want, voorwaar, Ik zeg u: wie tegen deze berg zal zeggen: Word opgeheven en in de zee geworpen, en niet zal twijfelen in zijn hart, maar zal geloven dat wat hij zegt, gebeuren zal, het zal hem gebeuren wat hij zegt.
Wat ik nu eerst gezegd wil hebben, is dat dit niet betekent, zoals dat via de New Thought-beweging de kerk is ingeslopen, dat woorden in zichzelf dezelfde scheppende, manifesterende kracht hebben als wanneer God spreekt. En dat we tegen de realiteit in positieve affirmaties moeten herhalen tot de realiteit er op gaat lijken (wat vaak lang duurt, en vermoeiend is).
Maar, zoals we hopelijk in alle voorbeelden gezien hebben, zijn woorden niet neutraal en krachteloos. Er gebeuren dingen als we spreken. Woorden zijn meer dan fysieke geluidsgolven of letters op papier, of code in een machine, ze bevatten intelligentie, ideeën, ze hebben geestelijke invloed. Zo hebben woorden invloed op ons gedrag en ons gedrag heeft invloed op de wereld om ons heen.
Maar ook op een bovennatuurlijke manier. Jezus zei: "Sta op en wandel" en de lamme kon lopen. Jezus riep: "Kom naar buiten!" en een gestorven lichaam kwam in beweging. En zo klinkt het Evangelie: Ontwaak, u die slaapt, en sta op uit de doden, en Christus zal over u lichten. (Efeziërs 5:14).
Als Hij spreekt, manifesteert zich inderdaad, direct, een nieuwe werkelijkheid. En ik geloof zelfs, zoals Jezus zegt, dat als ook wij zonder twijfel in ons hart, in vertrouwen op God, een berg bevelen te verplaatsen, dat zelfs de fysieke wereld niet op natuurlijke manier, maar op een bovennatuurlijke manier zal veranderen.
Krijgen we dan alles wat we geloven en gebeurt alles wat we zeggen? Of, de betere vraag, waarom is het nog nooit iemand, zelfs de discipelen niet, gelukt om een berg te verplaatsen?
Omdat God daar geen geloof voor geeft. Het geloven wat Jezus hier vraagt is niet het reddend geloof dat iedereen nodig heeft, maar het specifieke geloof voor bepaalde situaties, zoals de Heilige Geest "sommigen in de gemeente de gave van geloof" geeft. Dat betekent niet dat sommigen in de gemeente dus geen reddend geloof hebben, maar dat de Heilige Geest overtuigt dat God iets specifieks zal doen. En zo zal God, als Hij ons overtuigt dat er iets bijzonders moet gebeuren voor de eer van Zijn naam en de uitbreiding van Zijn koninkrijk, ons woorden laten spreken waardoor mensen genezen, waardoor gevangenisdeuren opengaan, maar vooral waardoor blinde en dode harten verlicht worden met het Evangelie van Christus. Zo zal de wereld veranderen, één ziel tegelijk, zo zullen bergen van zonde verdronken worden, zo zullen onze woorden echte, veranderende invloed hebben in de gemeente, in onze gezinnen, op school en op het werk.
We kunnen dom napraten wat het algoritme ons voorstelt, maar dat zal de wereld veranderen in een doods robotparadijs. Maar wanneer we leren spreken vanuit door de Geest geïnspireerde overtuiging, van wie God is, wat Hij gedaan heeft en wat Hij doet, dan zal onze mond een bron van leven zijn en Zijn Koninkrijk manifesteren.
Jarno, broeder, de woorden die de Heere in je mond legt in Oekraïne, zullen de wereld veranderen, ze zullen de levens van soldaten veranderen. Zijn Evangelie is de kracht tot redding voor ieder die gelooft. En als we straks zegenende woorden uitspreken over Lizzy, laten we die dan herhalen als ze groter wordt, zodat ze het leven van Jezus zal proeven uit onze mond.
Hoe onbelangrijk een paar woorden ook lijken, ze zijn in lijn met Gods opdracht en Zijn beloften of in lijn met de misleidende leugens van satan. En ze zullen een goede of een slechte invloed hebben.
En al zullen machines schijnbaar betere combinaties van woorden voorstellen op elk taalgebied. Al klinken de oplossingen en beloften die het algoritme berekent, zeker ook op psychisch en geestelijk gebied, aantrekkelijk. Al zullen ze het wat kennis en intellect betreft op elk gebied van mensen "winnen". Er is iets, iets van God wat geen mens en geen satan kan berekenen of na kan maken, waarin we juist in deze tijd moeten uitblinken, iets wat het klinkende koper van de machines overstijgt. Maar daarover kunnen we het misschien een volgende keer hebben. Voor nu: woorden zijn niet neutraal, woorden veranderen jou, ze zetten je in beweging en zo veranderen ze ook de wereld.
Daarom hoop ik dat dit ons verlangen is nu algoritmes ons direct of indirect zullen beheersen: Laat de woorden van mijn mond en de overdenking van mijn hart welgevallig zijn voor Uw aangezicht. (Psalm 19:15)
7. De gewichtigste woorden
Als er nog tijd is, wil ik kort afronden met de gewichtigste woorden die ooit zijn gesproken.
Want die zegenende woorden, "gezegend is Hij die komt in de Naam van de Heere", hadden in de oudtestamentische tekst nog een vervolg. De HEERE is God, Hij heeft ons licht gegeven. Bind het feestoffer vast met touwen tot aan de hoorns van het altaar. (Psalm 118:27)
Dit is hoe Jezus, het vleesgeworden Woord van God, Gods uitgedrukte intelligentie, het Licht van de wereld, kwam om zondaren te verlossen van zonde die veroorzaakt was door alle misleiding en verduistering vanwege verwarde combinaties van woorden die als verlichtend werden voorgesteld.
Hij kwam de stad binnen, en niet veel later bonden ze Hem als het feestoffer, ze zegenden Hem niet meer maar verlangden Zijn dood. Vervloekende woorden klonken: "Weg met Hem, kruis Hem!" Ze leidden Hem gebonden naar een altaar, bovenop een berg, en dat altaar was een kruis waar Hij stierf als offer om deze mensen die nu zo vrolijk Hosanna riepen, daadwerkelijk te verlossen! En zo klonken er uiteindelijk bevrijdende woorden. Hij riep dit niet toen Hij zieken genas, Hij riep het niet toen Hij onderwijs gaf, maar toen Hij jouw en mijn zonden gedragen had, toen Hij Gods straf voldaan had, toen Hij de beker van Gods toorn tot de laatste druppel had leeggedronken, klonken deze woorden: Het is volbracht.
Dit zijn de gewichtigste woorden ooit uitgesproken en nog steeds hebben deze woorden gewicht als God ons ter verantwoording roept. Deze woorden hebben invloed op je hele eeuwigheid. Deze veranderen de vloek die op jou rust in zegen.
Als je tot vanmorgen de leugens van satan hebt gevolgd, geef je dan over aan dit betrouwbare Woord dat Jezus Christus in de wereld gekomen is om zondaren te verlossen.
Hij heeft volbracht wat jij nooit op kon brengen. Hoe heerlijk zijn deze woorden.
En zo is Jezus' mond een bron van leven. Broeders en zusters, luister naar Hem, vraag Hem om raad, advies en leiding, Hij heeft de woorden van eeuwig leven, niet het algoritmisch geïnspireerde orakel, hoe ver haar kennis die van de mens ook zal overstijgen.
En Jezus heeft niet een simulatie van broeders en zusters aangewezen als kanalen van deze woorden, maar je levende broeders en zusters hier in de gemeente om Zijn Woorden op het juiste moment aan je door te geven, geïnspireerd door Zijn Geest, die ons door de liefde beïnvloedt tot Zijn eer.